Wafle gryczane, owsiane i orkiszowe coraz częściej zajmują na sklepowych półkach miejsce obok klasycznych wafli ryżowych, ale podobny kształt nie oznacza porównywalnego składu. Redakcja candypandas.pl, że różnice dotyczą nie tylko użytego ziarna, lecz także ilości białka, błonnika, cukrów, soli oraz obecności glutenu.
Porównanie danych w przeliczeniu na 100 gramów pokazuje, że najniższą wartość energetyczną w analizowanej grupie mają wafle gryczane Melvit — 351 kcal. Wafle orkiszowe tej samej marki dostarczają 369 kcal, naturalne wafle ryżowe Sonko 381 kcal, a słodzone miodem wafle owsiane Kallo 377 kcal. Największa różnica nie dotyczy jednak kalorii, lecz składu i wartości odżywczej: produkt orkiszowy ma 16 g białka, gryczany 13 g, ryżowy 9,9 g, natomiast owsiany 12 g.
Test zaczyna się od składu, a nie od koloru opakowania
Naturalne wafle ryżowe Sonko mają najkrótszą deklarację składu spośród porównywanych produktów: zawierają wyłącznie brązowy ryż. Producent podaje również, że sól obecna w produkcie pochodzi z naturalnie występującego sodu. W 100 g znajduje się 381 kcal, 2,5 g tłuszczu, 77,8 g węglowodanów, 3,7 g błonnika, 9,9 g białka i mniej niż 0,01 g soli. Jeden wafel waży 9,3 g i dostarcza 38 kcal. Pełne dane znajdują się na oficjalnej stronie Sonko.
Wafle gryczane Fit Rolls Melvit powstają na bazie kaszy gryczanej białej, wody i soli morskiej. Zgodnie z informacją producenta 100 g produktu dostarcza 351 kcal, 73 g węglowodanów, 13 g białka i 6 g błonnika. Na stronie produktu podano 0 g cukrów oraz 0 g tłuszczu. Opakowanie ma 60 g, a pojedynczy niewielki wafel — według deklaracji producenta — około 5 kcal. Szczegółowy opis udostępniono na stronie Melvit.
„Subtelny smak […] doskonale komponuje się z różnymi dodatkami” — podaje Melvit w opisie wafli gryczanych na oficjalnej stronie produktu.
Wariant gryczany zwraca uwagę stosunkowo wysoką zawartością białka i błonnika przy najniższej kaloryczności w analizowanym zestawieniu. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt z napisem „gryczany” będzie miał identyczne parametry. Receptury różnią się między markami: wafle mogą zawierać sól, olej, łuskę gryczaną, inne kasze albo dodatki smakowe.
Orkisz ma najwięcej białka, ale zawiera gluten
Wafle orkiszowe Fit Rolls Melvit mają 369 kcal w 100 g. Producent deklaruje 16 g białka, 7,6 g błonnika, 68 g węglowodanów, 2 g tłuszczu, 0,5 g cukrów oraz 1 g soli. To najwyższa zawartość białka i błonnika wśród czterech głównych produktów uwzględnionych w porównaniu. Dane można sprawdzić na oficjalnej stronie wafli orkiszowych Melvit.
Inny produkt z tej samej kategorii — wafle orkiszowe Eurowafel — zawiera 99,3% kaszy z pszenicy orkisz oraz sól. W 100 g ma 375 kcal, 12 g białka, 2,5 g błonnika, 77 g węglowodanów, 1,5 g tłuszczu i 0,7 g soli. Już zestawienie dwóch wariantów orkiszowych pokazuje, że nazwa użytego zboża nie wystarcza do oceny produktu: zawartość błonnika może różnić się ponad trzykrotnie.
„Skład: kasza z pszenicy orkisz 99,3%, sól” — informuje Eurowafel na karcie produktu o gramaturze 36 g.
Orkisz jest odmianą pszenicy, dlatego zawiera gluten. Nie powinien być traktowany jako bezglutenowy zamiennik wafli ryżowych lub certyfikowanych wafli gryczanych. Zgodnie z załącznikiem II do unijnego rozporządzenia nr 1169/2011 do zbóż zawierających gluten zaliczają się między innymi pszenica, żyto, jęczmień, owies i orkisz.
„Zboża zawierające gluten, tj. pszenica, żyto, jęczmień, owies, orkisz” — wskazuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1169/2011.
Wafle owsiane wymagają szczególnie uważnego czytania etykiety
W kategorii owsianej trudniej znaleźć neutralne produkty złożone wyłącznie z ekspandowanego owsa. Część dostępnych wariantów to przekąski smakowe, w których płatki lub mąka owsiana występują razem z ryżem, cukrem, miodem, olejem i aromatami.
Przykładem są wafle Honey Puffed Oat Cakes marki Kallo. Ich baza składa się z pełnoziarnistej bezglutenowej mąki owsianej, otrębów owsianych, mąki ryżowej i kwasu cytrynowego, ale produkt zawiera również 13% miodu, cukier trzcinowy oraz aromaty. W 100 g znajduje się:
- 377 kcal;
- 12 g białka;
- 11 g błonnika, w tym 4,8 g beta-glukanu;
- 67 g węglowodanów;
- 17 g cukrów;
- 4,4 g tłuszczu;
- 0 g soli.
Produkt wyróżnia się najwyższą deklarowaną zawartością błonnika w zestawieniu, ale ma też zdecydowanie najwięcej cukrów. Nie jest więc bezpośrednim odpowiednikiem niesłodzonych wafli ryżowych, gryczanych lub orkiszowych. To przekąska o innym profilu receptury, mimo podobnej formy. Skład i wartości podaje oficjalny sklep Kallo.
Owies wymaga również sprawdzenia oznaczenia bezglutenowości. Sam surowiec został wymieniony w unijnym wykazie zbóż zawierających gluten, natomiast na rynku dostępne są produkty z owsa kontrolowanego i oznaczonego jako bezglutenowy. Dla osoby eliminującej gluten kluczowe jest więc nie samo słowo „owsiany”, lecz odpowiednia deklaracja na opakowaniu i informacja o możliwości zanieczyszczenia podczas produkcji.
Co faktycznie wynika z porównania etykiet?
W analizowanych produktach różnice można sprowadzić do kilku konkretnych punktów:
- Najmniej kalorii: wafle gryczane Melvit — 351 kcal w 100 g.
- Najwięcej białka: wafle orkiszowe Melvit — 16 g w 100 g.
- Najwięcej błonnika: słodzone wafle owsiane Kallo — 11 g w 100 g; wśród niesłodkich wariantów orkiszowe Melvit — 7,6 g.
- Najmniej cukrów: wafle gryczane Melvit — producent deklaruje 0 g w 100 g.
- Najmniej soli: naturalne wafle ryżowe Sonko — poniżej 0,01 g w 100 g.
- Najprostszy skład: naturalne wafle ryżowe Sonko — wyłącznie brązowy ryż.
- Najwyższa ilość cukrów: miodowe wafle owsiane Kallo — 17 g w 100 g.
- Produkt zawierający gluten: wafle orkiszowe; przy owsianych decydują oznaczenie i sposób produkcji.
Żaden rodzaj wafli nie wygrywa jednocześnie we wszystkich kategoriach. Gryczane mają korzystny stosunek kaloryczności do ilości białka i błonnika. Orkiszowe mogą dostarczać więcej białka, ale nie są przeznaczone dla osób eliminujących gluten. Owsiane mogą wyróżniać się błonnikiem i beta-glukanem, jednak w wersjach smakowych zawierają również znacznie więcej cukrów. Ryżowe pozostają najprostszym i najmniej słonym wariantem w tym zestawieniu, lecz mają mniej białka i błonnika niż analizowane produkty gryczane oraz orkiszowe.
Przy zakupie należy porównywać produkty w przeliczeniu na 100 g, ponieważ pojedyncze wafle znacznie różnią się wielkością i masą. Trzeba też oddzielać wafle naturalne od wariantów z miodem, czekoladą, karmelem lub przyprawami. Dopiero zestawienie pełnego składu, cukrów, soli, błonnika, białka i informacji o alergenach pokazuje, co rzeczywiście znajduje się w opakowaniu.
