Ola Pietrzak
Produkty z krótką datą potrafią kosztować wyraźnie mniej, ale oszczędność zaczyna się dopiero wtedy, gdy zakup zostanie zużyty na czas albo prawidłowo zamrożony. Sama żółta naklejka nie jest sygnałem, że produkt jest gorszy; zwykle oznacza konieczność szybkiej sprzedaży zapasu, którego termin lub jakość handlowa zbliżają się do granicy.
Najwięcej sensu ma więc łączenie dwóch zasad: polowania na żółte etykiety w sklepach w godzinach, kiedy personel aktualizuje ceny, oraz kupowania tylko takich produktów, dla których istnieje konkretny plan wykorzystania. Kolor naklejki nie jest standardem rynkowym, a dokładne godziny przecen zależą od sieci, sklepu, działu i bieżącego zapasu.
O której godzinie najczęściej pojawiają się przeceny
Nie istnieje jedna ogólnopolska godzina, o której wszystkie markety obniżają ceny. Oficjalne materiały Kauflandu potwierdzają jednak, że sieć prowadzi wieczorne przeceny na działach świeżych, a ceny owoców i warzyw mogą być obniżane w zależności od pory dnia. To konkretna wskazówka, że późne popołudnie i wieczór są dobrym punktem startowym przy szukaniu tańszego pieczywa, mięsa, warzyw czy produktów chłodzonych, choć praktyka innych sieci i poszczególnych sklepów może wyglądać inaczej.
„Prowadzimy wieczorne przeceny na działach świeżych” — Agnieszka Domalewska, manager zespołu artykułów świeżych w Kauflandzie.
Źródło: Kaufland Polska.
Najpraktyczniejsze okno to zwykle ostatnie godziny handlu, ale nie jest to gwarancja przeceny ani zasada wspólna dla wszystkich sklepów.
Dla regularnych zakupów skuteczniejsza od szukania „magicznej godziny” jest obserwacja konkretnej placówki przez kilka wizyt. Jeśli etykiety systematycznie pojawiają się po 18:00, można łatwo ustalić lokalny rytm; gdy dział świeży przecenia produkty wcześniej, późniejsza wizyta oznacza już mniejszy wybór. Wydzielone strefy z żywnością o zbliżającym się terminie również warto sprawdzać niezależnie od godziny, ponieważ część sieci eksponuje przecenione artykuły w osobnych miejscach.
Jak ocenić, czy przecena rzeczywiście się opłaca
Przeceny żywności są korzystne tylko wtedy, gdy niższa cena nie prowadzi do kupowania nadmiaru. Najpierw liczy się termin, później sposób przechowywania, a dopiero na końcu wysokość rabatu.
- Odczyt daty: „należy spożyć do” dotyczy bezpieczeństwa, a „najlepiej spożyć przed” przede wszystkim jakości.
- Kontrola opakowania: uszkodzone, nieszczelne lub wybrzuszone opakowanie nie powinno trafiać do koszyka tylko dlatego, że cena jest niska.
- Ocena warunków chłodniczych: żywność wymagająca chłodzenia powinna pozostawać w temperaturze wskazanej przez producenta.
- Plan wykorzystania: produkt powinien trafić do posiłku, lodówki albo zamrażarki bez wielodniowego odkładania decyzji.
EFSA jasno rozdziela znaczenie obu typów dat. Produkty oznaczone „należy spożyć do” można spożywać do wskazanego dnia, lecz nie po jego upływie, nawet jeśli wygląd i zapach nie budzą zastrzeżeń. „Najlepiej spożyć przed” odnosi się natomiast do jakości produktu, która z czasem może się pogorszyć.
„Ważne jest, aby znać różnicę między oznaczeniami «należy spożyć do» i «najlepiej spożyć przed».” — EFSA.
Źródło: Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności.
Co można bezpiecznie zamrozić po zakupie
Dobrymi kandydatami są produkty z krótkim terminem, które dobrze znoszą niską temperaturę i zostaną zamrożone przed upływem terminu przydatności. WSSE we Wrocławiu wskazuje, że domowe mrożenie sprawdza się m.in. przy mięsie, rybach, warzywach, owocach, zupach, sosach i pieczywie. W zamrażarce zalecana jest stała temperatura co najmniej -18°C.
| Produkt | Czy warto mrozić | Orientacyjny czas przechowywania |
|---|---|---|
| Surowy kurczak w kawałkach | Tak, w szczelnym opakowaniu | do 9 miesięcy |
| Surowe steki | Tak | 6–12 miesięcy |
| Tłuste ryby | Tak | 2–3 miesiące |
| Zupy i gulasze | Tak, po wystudzeniu | 2–3 miesiące |
| Wędliny i parówki | Tak, najlepiej porcjami | 1–2 miesiące |
| Owoce i warzywa | Tak, zależnie od przygotowania | 6–12 miesięcy |
Takie okresy podaje WSSE w materiale o przechowywaniu mrożonek, powołując się na rekomendacje dotyczące poszczególnych kategorii żywności. Domowa praktyka powinna dodatkowo uwzględniać szczelność opakowania, stabilność temperatury oraz jakość produktu w chwili zamrażania.
Pytanie co można mrozić powinno być zawsze połączone z drugim: czy produkt nie był wcześniej rozmrożony i czy jego termin jeszcze nie minął.
Czego lepiej nie wkładać do zamrażarki
Nie każdy produkt znaleziony na przecenie da się uratować mrożeniem. WSSE wymienia wśród produktów niezalecanych do mrożenia m.in. jajka w skorupkach, jajka gotowane, gotowany makaron, niektóre hermetycznie pakowane gotowe posiłki oraz artykuły znajdujące się w puszkach lub słoikach. Część produktów może również mocno stracić na teksturze po rozmrożeniu.
„Nie zamrażaj ponownie rozmrożonych produktów.” — Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu.
Źródło: WSSE we Wrocławiu.
Przy mięsie i rybach podstawowe znaczenie ma historia temperatury. Produkt wcześniej zamrożony i rozmrożony nie powinien ponownie trafiać do zamrażarki w tej samej surowej postaci. Oficjalne materiały sanitarne dopuszczają natomiast ponowne zamrożenie mięsa po obróbce cieplnej, ponieważ ugotowanie lub upieczenie zmienia sytuację mikrobiologiczną produktu.
Jak mrozić przecenioną żywność bez utraty kontroli
Jak bezpiecznie mrozić żywność po zakupie z krótką datą? Najczęstszy praktyczny błąd to włożenie kilku przypadkowych opakowań do szuflady bez daty i podziału na porcje. Po kilku tygodniach tani zakup staje się anonimowym zapasem, którego nikt nie chce wykorzystać.
- produkty najlepiej dzielić na porcje odpowiadające jednemu posiłkowi;
- opakowania powinny być szczelne i odpowiednie do mrożenia;
- na każdym opakowaniu powinna znaleźć się nazwa oraz data zamrożenia;
- ciepłe potrawy trzeba najpierw wystudzić;
- surowe mięso i ryby dobrze jest oddzielić od gotowych produktów, owoców i warzyw;
- w zamrażarce należy utrzymywać stałą temperaturę około -18°C.
WSSE zaleca oznaczanie daty mrożenia oraz korzystanie ze szczelnych pojemników lub toreb przeznaczonych do zamrażania. Gorących i ciepłych potraw nie należy wkładać bezpośrednio do zamrażarki, ponieważ mogą podnieść temperaturę otaczającej żywności i doprowadzić do jej częściowego rozmrożenia.
Przeceniony produkt ma sens ekonomiczny tylko wtedy, gdy jego dalsze przechowywanie jest równie dobrze zaplanowane jak sam zakup.
„Najlepiej spożyć przed” a „należy spożyć do”
Fraza najlepiej spożyć przed a należy spożyć do nie opisuje dwóch wariantów tego samego ostrzeżenia. „Należy spożyć do” stosuje się przy żywności szybko psującej się i odnosi się do bezpieczeństwa. „Najlepiej spożyć przed” oznacza okres, w którym producent gwarantuje oczekiwaną jakość produktu; po przekroczeniu tej daty nie musi on automatycznie nadawać się do wyrzucenia.
| Oznaczenie | Co oznacza | Jak podejść do przeceny |
| „Należy spożyć do” | granica bezpiecznego spożycia | kupować z planem szybkiego użycia lub zamrożenia przed terminem |
| „Najlepiej spożyć przed” | oczekiwana jakość do wskazanej daty | po dacie brać pod uwagę stan produktu i warunki przechowywania |
W praktyce największej dyscypliny wymagają przecenione mięso, ryby, chłodzone dania gotowe i inne szybko psujące się produkty oznaczone terminem „należy spożyć do”. Duży rabat nie zmienia znaczenia tej daty.
Najczęstsze pytania
O której najlepiej szukać żółtych etykiet?
Późne popołudnie i wieczór są rozsądnym punktem startowym. Kaufland oficjalnie informuje o wieczornych przecenach na działach świeżych, ale nie istnieje jedna godzina obowiązująca wszystkie sieci i placówki.
Czy mięso z terminem „należy spożyć do” na jutro można zamrozić?
Tak, jeśli było prawidłowo chłodzone, opakowanie jest nieuszkodzone, a zamrożenie nastąpi przed upływem terminu. Mrożenie powinno być wykonane odpowiednio wcześnie, a opakowanie oznaczone datą.
Czy produkt po „najlepiej spożyć przed” trzeba wyrzucić?
Nie automatycznie. Oznaczenie dotyczy przede wszystkim jakości, dlatego po dacie znaczenie mają prawidłowe przechowywanie i faktyczny stan produktu.
Czy można ponownie zamrozić rozmrożone mięso?
Surowego, rozmrożonego mięsa nie należy ponownie zamrażać. Po pełnej obróbce cieplnej może zostać zamrożone jako nowa, ugotowana lub upieczona potrawa, pod warunkiem prawidłowego schłodzenia i przechowywania.
Czy przeceny wieczorne zawsze są największe?
Nie. Sklepy mogą zmieniać ceny o różnych porach, a część produktów trafia do wydzielonych stref przecen wcześniej. Regularna obserwacja konkretnej placówki daje bardziej użyteczną informację niż oczekiwanie na jedną uniwersalną godzinę.